สำหรับเล่มนี้แม้มันจะเป็นแนวทางที่ UN ออกเป็นแนวทางให้รัฐทำ และเราว่าในฐานะผู้ปฏิบัติงานอย่างเราๆ อ่านเถอะ มันจอยมาก ถ้าถามว่าใครบ้างที่ต้องอ่าน เราว่านักสังคมสงเคราะห์ และคนทำงานกับเด็กรายกรณีทุกคนควรอ่าน โดยเฉพาะคนที่สถานรองรับต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นบ้านพักเด็ก สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองฯ ฯลฯ ควรอ่านที่สุด
สำหรับนักสังคมสงเคราะห์อย่างเราๆ อยากให้ภูมิใจเอาไว้เพราะตั้งแต่ต้นจนจบวิชาชีพเดียวที่ UN เอ่ยถึงอย่างโต้งๆ คือ "นักสังคมสงเคราะห์" ค่ะ (ดูได้ที่ข้อ 37 และ 44)
อ่ะ ถ้าให้รีวิวสั้นๆ ว่าในนี้พูดถึงอะไรบ้าง และส่วนไหนที่เราชอบและกรีดร้องเป็นพันครั้งว่า "มหัศจรรย์" นั้น อ่ะๆ เข้ามาใกล้ๆ นี่จะเม้าให้ฟัง
คือหลักๆ ตั้งแต่ต้นจนจบคือนางพยายามจะให้มี "การลดเด็กที่อยู่ในสถานสงเคราะห์" และการลดจำนวน "สถานสงเคราะห์" ร่วมกับการต้องทำทุกวิถีทางให้เด็กได้เติบโตในสภาพแวดล้อม "ของครอบครัว" มากที่สุด โดยมีการดูแลแบบทางเลือกต่างๆ 5 ลักษณะคือ
- การเลี้ยงดูโดยเครือญาติ (Kinship)
- ครอบครัวอุปถัมป์ (Foster)
- การเลี้ยงดูในสภาพแวดล้อมครอบครัวหรือคล้ายครอบครัวรูปแบบอื่น
- การให้เด็กใช้ชีวิตโดยอิสระภายใต้การกำกับดูแล
ซึ่งในรายละเอียดเวลาอ่าน มันก็จะมีข้อระมัดระวังหลายข้อให้กับพวกเราเวลาทำงานกับเด็ก เป็นปุ่มเอ๊ะที่เราควรมีติดตัวเสมอเวลาจะส่งเด็กเข้ารับการดูแลในสถานรองรับ หรือออกแบบบริการว่าจะทำอะไรดีเช่น
- เราต้องหา หา หา และหาพ่อแม่ หาเครือญาติ หาคนที่เด็กสนิทสนมคุ้นเคยหรือเคยเลี้ยง อย่างถึงที่สุด ก่อนที่จะตัดสินใจส่งเด็กเข้าสถานสงเคราะห์
- เราต้องติดตามๆๆๆๆๆ และประเมินๆๆๆๆๆ และหาๆๆๆๆ ทางเลือกอะไรก็ได้ที่จะทำให้เด็กได้ออกจากสถานสงเคราะห์และได้อยู่ในสภาพแวดล้อมของความเป็นครอบครัว
- เราต้องฟังๆๆๆๆๆๆๆ ความคิดเห็น และให้เด็ก ครอบครัวเข้ามาร่วมในการกำหนดชีวิตของพวกเขาอย่างมากที่สุดเท่าที่สามารถเป็นไปได้
- เวลาจะแยกเด็กหรือส่งเด็กเข้าสู่สถานรองรับ ที่นั่นต้องใกล้ที่อยู่เดิมเพื่อสะดวกต่อครอบครัวหากอยากรับกลับ ที่นั่นต้องมีสภาพแวดล้อมทางวัฒนธรรม ความเชื่อ ภาษาใกล้เคียงกับเด็ก
- "ปัญหาความยากจน" ไม่ใช่ "ข้ออ้าง" ในการนำเด็กเข้าสถานสงเคราะห์ แต่คือ "สัญญาณ" ว่าเราจะต้องสนับสนุนครอบครัวให้ตาหลุดไปเลย เพื่อให้พวกเขาดูแลเด็กได้
- พี่กับน้องไม่ควรแยกกัน
- สถานรองรับต้องไม่ดูแลเด็กเพื่อสนอง need เป้าหมายทางการเมือง ศาสนา หรือเศรษฐกิจของผู้ดำเนินการ
- พูดถึงนักสังคมสงเคราะห์ท้องถิ่น (ถ้าบริบทไทยก็คงเจ้ๆ ที่อยู่อปท.ทั้งหลาย) ที่มีส่วนในการให้บริการสนับสนุนครอบครัวในท้องถิ่น
- การประเมินเด็กและครอบครัวที่ต้องใช้หลักการตามวิชาชีพก่อนแยกเด็กหรือคืนเด็กสู่ครอบครัว และกล่าวถึงบทบาทของนักสังคมสงเคราะห์ในการตามหาครอบครัวและประเมินเด็ก
- ย้ำถึงการ "ประเมิน" การจัดทำ "แผนการดูแลเด็ก (Care plan) และการมีนโยบายคุ้มครองเด็กในองค์กรหลายล้านครั้ง (จริงๆ คือไม่ถึงล้านหรอก แต่เออ นางย้ำบ่อยจริงๆ)"
- พูดถึงเรื่องการเคารพและส่งเสริมสิทธิความเป็นส่วนตัวของเด็ก รวมถึงสิทธิในด้านความ "แตกต่างทางเพศ" และ "การปฏิสัมพันธ์กัน" ของพวกนางเอาไว้ด้วย
- การไม่จำกัดอิสรภาพและการกระทำของเด็กที่อยู่ภายใต้การเลี้ยงดูทดแทนโดยไม่สมเหตุสมผล เมื่อเทียบกับเด็กวัยเดียวกันในชุมชน
- การ "ห้าม" การลงโทษเด็กด้วยการงดติดต่อกับสมาชิกในครอบครัวหรือบุคคลที่มีความสำคัญต่อเด็ก
เราว่าคนทำงานควรอ่านเพื่อเอาหลักคิดแนวทางการทำงานมายึดให้มั่น หรือหลายๆ ครั้งนักวิชาชีพเด็กอย่างพวกเราสามารถเอาไปเป็นหลักฐานหรือข้ออ้างอิงให้กับข้อคิดเห็นทางวิชาชีพได้ว่าพี่คะ ที่ประชุมคะคืออย่างงี้นะคะ นึกออกแมะ
อันนี้คือแค่ส่วนหนึ่งเต้าอั้น ใครอยากเสพ เชิญหาอ่าน!! เล่มนี้เราได้มาจาก กรมกิจการเด็กและเยาวชน (ดย.)
ใครอยากอ่านเชิญโหลดจาก: https://crccoalitionthailand.wordpress.com/documents/ (หาหัวข้อ UN Guidelines for the Alternative Care of Children มีให้ทั้งไทยและอังกฤษ)
